Een theologie van genezing heeft een theologie van lijden nodig

De There is more conferentie van het Evangelisch Werkverband ging niet ongemerkt voorbij aan christelijk Nederland. Het EW haalt met iemand als Randy Clark uit de Toronto beweging een wat ander charismatisch geluid binnen dan ik van hen gewend was. Tijdens de EW theologenconferentie van afgelopen maandag is daarom ruimte gegeven aan verschillende geluiden rondom There is more en breder het werk van de Geest. Hoe je met genezing omgaat raakt ook hoe je met lijden omgaat, dus was ik erg geïnteresseerd in de conferentie. Ik zal hier geen uitgebreid verslag doen van de dag, maar de focus leggen op de verhouding genezing en lijden.

Oplaaiende vuurtjes

De eerste lezing wordt gegeven door drs. Ronald Westerbeek die enkele kritische kanttekeningen plaatst bij de theologie van Randy Clark en de post-Toronto beweging. Hij ziet in de charismatische beweging steeds sterk oplaaiende vuurtjes die weer snel doven. Dit komt omdat er een robuuste theologie ontbreekt. Bij de weerbarstigheid van het leven staat ze me lege handen.

Inaugurated eschatology

Westerbeek verdiept dit door in te gaan op theologische modellen over het koninkrijk van God. In hoeverre is het koninkrijk al doorgebroken? Bekend is het schema van het “alreeds en nog niet”, het koninkrijk is er wel maar nog niet volledig. Dit is de inaugurated eschatology van Cullman. In de post-Toronto beweging wordt hier anders naar gekeken. Het koninkrijk is nu, en dus wil God nu altijd genezing geven. Christenen strekken zich niet uit naar genezing, en daarom blijft het uit. Dit is problematisch omdat hier feitelijk wordt gezegd dat als er geen genezing is, er een gebrek aan geloof is.

Verzoeningsleer

Ten tweede ziet Westerbeek een versimpeling van de verzoeningsleer. Betekent de vergeving in de verzoening ook genezing? Jezus droeg naast de zonden ook onze ziekten (Js 53). Deze twee kunnen echter niet gelijkgesteld worden. Clark neemt hierin volgens Westerbeek een krappe binnenbocht. Ziekte en zonde zijn verschillende theologische grootheden: ziekte komt voort uit de zonde. De oorzaak van de ziekte is in de zonde aangepakt aan het kruis. We zijn vrij van zonde, maar er is nog steeds lijden (Rm 8). Het fundament is gelegd, maar het breekt pas volledig door in de toekomst.

Rhema

Tenslotte is er volgens Westerbeek een relatie met de Word of Faith beweging (spreker David ten Voorde spreekt dit overigens tegen), hoewel Clark wel kritisch is op het welvaartsevangelie. Geloof lijkt haast een middel te worden om genezing te bewerkstelligen. Gods wil is genezing, dus moet je het uitspreken (‘rhema’) en het gebeurt. Geloof en genezing zijn communicerende vaten. Maar hoewel geloof wel een rol speelt, is het niet een mechanisch iets: als je maar gelooft is er genezing. Resumerend ligt er een te sterke nadruk op het geloof, wordt genezing iets dat we kunnen bewerken en is er geen ruimte voor een theologie van het lijden.

Welke maat?

David ten Voorde gaat in op de vraag waarom niet iedereen wordt genezen. We moeten denken vanuit de relatie met God. Ook al krijgen we geen antwoord, we moeten toch vertrouwen op god. Ten Voorde ziet drie spelers: God, de duivel en de mens. God is soeverein, dit is het mysterie. De invloed van de duivel moeten we niet te groot, maar ook niet te klein maken. Er is geestelijke strijd. Tenslotte heeft de mens ook verantwoordelijkheid. Welke maat houden we aan voor genezing? Het minimum of moeten we proberen het maximum te behalen? Het maar gewoon gaan doen?

“Wat gebeurt hier?”

Miranda Klaver heeft tijdens de conferentie in eerste instantie als antropoloog gekeken: wat gebeurt hier? Ze zag dat Clark zijn boodschap concreet maakte door bepaalde handelingen, wat authenticiteit en autoriteit gaf aan de boodschap. Hij appelleerde aan de verwachting. Er lijkt een bemiddelende rol voor Clark en het pastorale team. Via “impartation” wordt de “zalving” doorgegeven. Maar de kerk lijkt hierin afwezig. Het gevaar lijkt afhankelijkheid van methoden. Hoe om te gaan de kwetsbaarheid en onvolmaaktheid? De onverhoorde gebeden? De focus lag op de mensen die ervoeren dat ze voor 80% of meer genezen waren, maar was er ook nazorg voor hen die dit niet ervoeren? De kerk moet bidden voor de zieken, te midden van de gemeente. Hoe God het gebed beantwoord gaat ons verstand te boven. Een gezonde kijk op genezing kan niet zonder een theologie van het lijden.

Geen sluitend antwoord

Er is veel meer gezegd (naast de interessante verhandeling van Jos Douma over “Waar waait de Geest” doe ik ongetwijfeld geen recht aan de uitgebreidere lezing van boven genoemden), maar het punt is wel duidelijk. Er is een spanningsveld tussen genezing en onverhoorde gebeden. Een spanning die ik ook herken in de eredienst. Ook daar ligt de focus vaker op het “al reeds” en veel minder op het “nog niet”. Door te veel te focussen op het “al reeds” lijkt er geen of weinig ruimte voor hen die het “nog niet” zien (door ziekte of ander lijden). Niet iedereen geneest en er is geen sluitend antwoord te geven op de vraag waarom dit niet gebeurt.

De schepping zucht en lijdt

Hoe kunnen we hier gezond mee omgaan? Ik denk vooral door te erkennen dat er nog lijden is. Dat niet iedereen geneest. Zonder de moed op te geven dat er wel genezing kan zijn, want in die valkuil wordt dan toch te snel getrapt. Paulus zegt (Rm 8:16-26):

De Geest zelf verzekert onze geest dat wij Gods kinderen zijn. 17 En nu we zijn kinderen zijn, zijn we ook zijn erfgenamen, erfgenamen van God. Samen met Christus zijn wij erfgenamen: wij moeten delen in zijn lijden om met hem te kunnen delen in Gods luister. 18 Ik ben ervan overtuigd dat het lijden van deze tijd in geen verhouding staat tot de luister die ons in de toekomst zal worden geopenbaard. 19 De schepping ziet er reikhalzend naar uit dat openbaar wordt wie Gods kinderen zijn. 20 Want de schepping is ten prooi aan zinloosheid, niet uit eigen wil, maar door hem die haar daaraan heeft onderworpen. Maar ze heeft hoop gekregen, 21 omdat ook de schepping zelf zal worden bevrijd uit de slavernij van de vergankelijkheid en zal delen in de vrijheid en luister die Gods kinderen geschonken wordt. 22 Wij weten dat de hele schepping nog altijd als in barensweeën zucht en lijdt. 23 En dat niet alleen, ook wijzelf, die als voorschot de Geest hebben ontvangen, ook wij zuchten in onszelf in afwachting van de openbaring dat we kinderen van God zijn, de verlossing van ons sterfelijk bestaan. 24 In deze hoop zijn we gered. Als we echter nu al zouden zien waarop we hopen, zou het geen hoop meer zijn. Wie hoopt er nog op wat hij al kan zien? 25 Maar als wij hopen op wat nog niet zichtbaar is, blijven we in afwachting daarvan volharden. 26 De Geest helpt ons in onze zwakheid; wij weten immers niet wat we in ons gebed tegen God moeten zeggen, maar de Geest zelf pleit voor ons met woordloze zuchten.

Paulus verwoordt beter dan ik kan wat ik bedoel. We zijn erfgenamen, hebben een voorschot gekregen, maar er ís nog lijden. De schepping lijdt nog. Maar dit schrijft Paulus niet om ons te ontmoedigen, wij hebben de Geest en zien uit naar de verlossing van ons sterfelijk bestaan. Er is hoop. Als we deze notie vertalen naar hoe we omgaan met genezing (maar ook de eredienst) denk ik dat we al een heel eind komen.

Een meer persoonlijke bespiegeling over genezing en lijden schreef mijn vrouw over onze dochter: God geneest niet altijd.

Verder lezen? Het ND schreef er deze week over en op Groeiblog staat het stuk Gebedsgenezing, ‘reeds’ of ‘nog niet’.

Eventuele fouten in de teksten van de sprekers komen voor mijn rekening.

Advertenties

6 thoughts on “Een theologie van genezing heeft een theologie van lijden nodig

  1. Pingback: Een half jaar later – marijkeskijk

  2. Pingback: Kan God het lijden in ons leven gebruiken? | Gloria en Kyrie

  3. Pingback: Geraakt door een lied VIII: Flying Colors – The Storm | Gloria en Kyrie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s