De leer of de liefde?

Wat is belangrijker? De leer of de liefde? Christenen leggen volgens mij nog wel eens een meetlat langs andermans geloof. Je moet wel dit of dat geloven, anders ben je geen echte christen. Je mag dit of dat niet doen, anders ben je geen echte christen. Het idee van genade komt daarbij wel wat in de knel terwijl het beeld van heilige boontjes blijft bestaan. Nog belangrijker: is het in lijn met wat Jezus heeft gezegd? En kunnen we wat leren van de woestijnvaders?

Hoge lat

Als ik de evangeliën lees, moet ik soms wel eens slikken. De lat die Jezus legt is hoog. De rijke jongeling lijkt alles goed te doen, maar kan het niet over zijn hart verkrijgen al zijn bezittingen te verkopen (Mt 19:22). En als ik eerlijk ben weet ik niet of ik wel zo enthousiast zou reageren. In de gesprekken met de Farizeeërs is Jezus vaak erg scherp. Hij stelt hun hypocrisie aan de kaak, en misschien herkennen we onszelf daar ook wel eens in.

Nieuw gebod

In een van de gesprekken met de Farizeeërs vraagt een van hen aan Jezus “Meester, wat is het grote gebod in de wet?” Hierop antwoordt Jezus​: “U zult de Heere, uw God, ​liefhebben​ met heel uw ​hart, met heel uw ziel en met heel uw verstand. Dit is het eerste en het grote gebod. En het tweede, hieraan gelijk, is: U zult uw naaste ​liefhebben​ als uzelf. Aan deze twee geboden hangt heel de Wet, en de Profeten.” (Mt 22:36-40). In het Johannes evangelie zegt Jezus iets dergelijks: Een nieuw gebod geef Ik u, namelijk dat u elkaar liefhebt; zoals Ik u liefgehad heb, moet u ook elkaar ​liefhebbenHierdoor zullen allen inzien dat u Mijn discipelen bent: als u ​liefde​ onder elkaar hebt.” (Jh 13:34, 35)

Liefde

Het is opvallend dat het hierbij niet gaat om een set aan regels. Het gaat om relaties, om liefde. Tot God, onszelf en andere mensen. Jezus heeft dit in de praktijk gebracht zoals niemand dit zou kunnen, mooi is hoe Hij hier over spreekt in gebed tot de Vader (Jh 17). Het gaat er ook niet om hoe wij over anderen oordelen, maar over onszelf. Hebben wij die liefde voor God, onszelf en elkaar? Ik denk dat dat al een aardige opgave is. Als ik voor mezelf spreek: ik ken mensen waarbij ik het toch echt heel erg lastig vind om lief te hebben…

Leer

Als we de liefde als uitgangspunt nemen, betekent dit dan de leer onbelangrijk is? Nee. We geloven óók met heel ons verstand. Als christen geloof je in Jezus Christus, de Messias, de Zoon van God, gestorven aan het kruis voor de ellende in deze wereld, onze zonden en opgestaan uit de dood zodat wij met Hem nieuw leven krijgen. Als je dat niet gelooft, maar jezelf wel christen noemt, vind ik dat lastig te begrijpen. Maar moet je – ik noem maar wat hoor – de eindtijd, Israël, de doop allemaal hetzelfde zien? Moeten we voorschrijven naar welke muziek, films of boeken iemand mag luister, kijken of lezen? Als we van mening verschillen over de vrouw in het ambt, kunnen we dan zeggen dat de ander fout is?

Waarheid

Het probleem van leerstellingen is dat het al gauw lijkt alsof het geloof dáár om draait. En dan moet je dus ook verdedigen waar je voor staat, de ander overtuigen van jouw gelijk. Terwijl we de inquisitie afwijzen als iets verwerpelijks, doen we het zelf op kleinere schaal. Natuurlijk, met discussie waar wederzijds respect is voor elkaars standpunt is niet mis, en dan mag het ook op het scherpst van de snede gevoerd worden. Als we maar beseffen dat niet wij de waarheid in pacht hebben, we kunnen hoogstens onze eigen argumenten beter vinden. Maar er is maar één Waarheid. En dat is geen dogmatiek, dat is geen boek maar een Persoon.

Allen zullen inzien

Stel dat het ons lukt om “de Heere, onze God, ​lief te hebben​ met heel ons ​hart, met heel onze ziel en met heel ons verstand en de naaste als onszelf”, wat zou er dan gebeuren? Jezus zegt dat als we elkaar liefhebben zoals Jezus ons heeft lief heeft gehad, als we liefde onder elkaar hebben ‘zullen allen inzien dat u Mijn discipelen bent’. Nou, als we érgens wel in gefaald zijn als christenen is het wel daarin. Het aantal denominaties is enorm, en heeft nu niet echt bijgedragen aan het getuigenis. En hoe onderscheidt de ene denominatie zich van de andere? Juist: door de leer…

Sjibbolet

De leer of de liefde? Als de leer hét sjibbolet wordt waaraan je als christen van de juiste denominatie te herkennen bent, bestaat het gevaar dat dit ten koste gaat van de liefde. In plaats van een liefdevolle houding naar elkaar en anderen wordt verwacht dat je je een bepaalde leer eigen maakt en jagen we mensen weg die niet in die leer passen. Ongetwijfeld met de beste bedoeling, maar misschien ook verblind door onze overtuiging het bij het rechte eind te hebben. Niet de leer, maar de liefde moet de onderscheidende factor zijn. We misbruiken de leer te vaak om te oordelen.

Een voorbeeld voor ons

De woestijnvaders, monniken vanaf ongeveer de 3e eeuw in o.a. Egypte, hadden hierin een houding die ons tot voorbeeld mag zijn.* Zij wilden de ander benaderen vanuit liefde. Woestijnvader Poimen zei eens “Wie ben ik nu eigenlijk, dat ik mij een oordeel over de ander kan aanmeten? Oordel over niemand!” (Woestijnvaders, p. 41). Een verhaal over de monnik Mozes uit Nubia gaat als volgt:

Een monnik in Sketis maakte een ernstige fout. De monnikenraad kwam bijeen om te overleggen wat ze met de situatie aanmoesten. Omdat Mozes een wijs man was, stuurden ze de overste van het klooster om te vragen of hij wilde komen. Maar Mozes wilde niet. Ze zeiden: ‘Laten we een nog belangrijker persoon sturen.’ Toen vervolgens priester Isidorus aankwam, zei hij: ‘Kom, de monniken zijn bijeen gekomen, ze wachten op je.’ Toen stond Mozes op en ging naar hen toe.

Vreemd genoeg droeg Mozes tijdens het lopen een mand op zijn rug. Een oude kapotte mand, tot de rand gevuld met zand en stenen. De monniken die hem tegemoet kwamen lopen, vroegen daarom verbaasd: ‘Mozes, wet ben je nu aan het doen?’ Waarop hij zei: ‘Kijk, mijn fouten laten een spoor achter, maar ik zie het zelf niet. En juist vandaag ben ik naar jullie gekomen om een oordeel uit te spreken over de fout van iemand anders.’ De monniken hoorden Mozes’ woorden en zeiden niets meer tegen de broeder die de fout had gemaakt en vergaven hem. (Woestijnvaders, p. 40)

Pas de hoge lat die Jezus legt eerst maar eens goed toe op jezelf, voordat je het een van een ander vraagt. Benader de ander vanuit liefde. De houding van de woestijnvaders is opmerkelijk. Streng naar zichzelf, bewust van hun eigen onvolmaaktheid konden ze vanuit liefde de ander benaderen. Ik stond versteld toen ik hierover las. Want ze doen geen water bij de wijn, maar beginnen bij zichzelf. Ik ben nog wel even bezig vrees ik…

 

* Lezenswaardig is het mooi vormgegeven boek “Woestijnvaders. Inspiratie voor nu” van Mattias Rouw. Wat ik verder aanhaal komt ook uit dit boek.

Advertenties

One thought on “De leer of de liefde?

  1. Het verhaal over de woestijnvaders is een duidelijke echo van Jezus’ uitspraak: “Wie zonder zonde is, werpe de eerste steen.” We zijn er niet om elkaar te veroordelen, maar wel om elkaar in liefde terecht te wijzen. Ik ben altijd erg onder de indruk van Matt. 18:15-17. Het is in deze verzen duidelijk dat je broeder zondigt. Daar is geen discussie over, maar wat doe je? Je wijst hem terecht onder vier ogen. Je praat er dus niet met anderen over en zo bescherm je hem tegen de veroordeling van anderen. Als hij luistert, heb je hem gewonnen (vers 16). Dáár gaat het dus om: niet om te veroordelen, maar om hem terug te winnen en te helpen op het juiste pad te komen. Luistert hij niet, dan pas haal je er iemand bij en eventueel dan pas de gemeente, maar in het hele verhaal blijft het erom gaan de persoon te winnen. Als hij naar niemand luistert, moet je hem behandelen als ‘heiden en tollenaar’. Dat klink misschien voor sommigen dreigend, maar hoe ging Jezus om met ‘heidenen en tollenaars’? Altijd liefdevol, altijd uitnodigend. Jezus geeft dus aan dat er wel degelijk een grens is. Als je over die grens gaat, sta je buiten, maar ben je nog altijd welkom om terug naar binnen te komen.

    Nu gaat het hier om zonde en ik schrijf het als reactie op de aanhaling van de woestijnvaders. Als het gaat om verschillen in leer, gaat het doorgaans niet om zonde – behalve als een bepaalde leer bepaalde zonden goed praat. Hoe dan ook, leerverschillen ontstaan door verschillende interpretaties van teksten, andere afweging van ‘gewicht’ van de ene tekst t.o.v. de andere, door selectief bijbelgebruik (dat doen we allemaal) maar ook vaak omdat we iets precies willen weten wat de bijbel niet precies vertelt. We vullen dan zelf in.

    Persoonlijk geloof ik niet dat het antwoord op leerverschillen is, dat we maar net doen alsof ze er niet zijn, of dat het er niet toe doet. Beter lijkt het me in gesprek te gaan, niet in de eerste plaats om de ander ‘een lesje te leren’, maar om te begrijpen hoe de ander tot conclusies komt. En ook hier moet de liefde voorop staan.

    Tenslotte denk ik dat de meeste denominaties niet in de eerste plaats door leerverschillen zijn ontstaan, maar door machtsuitoefening. De Reformatie is een duidelijk voorbeeld. De hervorming raakte aan de macht van de R.K. hiërarchie en vooral aan de macht van de paus. Luther dacht in het begin nog, dat zijn strijd tegen de aflaathandel een strijd was tegen lokale Duitse misstanden en dat de paus het met hem eens zou zijn. Tot zijn ontzetting moest hij ontdekken dat het hele systeem in opdracht van Rome bestond. De macht van Rome was in het geding, maar het was voor de paus gemakkelijker om het vooral over de leer te hebben.
    Om een sprong door de eeuwen te maken, helaas gaan ook de meeste scheuringen in evangelische en pinkstergemeenten over macht: wie heeft het hier voor het zeggen.

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s