Zing een nieuw lied! Maar wordt het niet allemaal een beetje te vluchtig?

Nieuw, nieuwer, nieuwst. Dat is wat de reclames ons toeschreeuwen. Nieuw is beter! Ook de Psalmen roepen op: zing een nieuw lied. Dat advies is niet aan dovemansoren besteed in de hedendaagse aanbiddingsliederencultuur. Haast aan de lopende band verschijnen nieuwe liederen, vooral uit het Engels taalgebied. Maar is nieuw echt beter? Wordt het niet een beetje te vluchtig? Kwantiteit is nog geen kwaliteit. Hoewel ik vóór goede nieuwe liederen ben – laat de muzikanten en schrijvers hun door God gegeven creativiteit alsjeblieft benutten – toch wat overpeinzingen bij dit onderwerp.

Psalmen voor Nu heeft een mooie uitvoering van Psalm 96 opgenomen

Wegwerpcultuur

Pas vrij recent is het mogelijk om dingen op grote schaal te produceren. De uitvinding van de lopende band is daarin meer dan symbolisch. Voor iedereen een T-Ford! Spullen werden goedkoper, makkelijker verkrijgbaar én vervangbaar. Zo ontstond de wegwerpcultuur. Inmiddels hebben we complete plastic eilanden die getuigen van zijn. Ook in de muziekindustrie – industrie zegt eigenlijk al genoeg – ontstond een soort wegwerpcultuur. Terwijl je vroeger alleen live muziek kon horen, kon je opeens via platen, later cassettebandjes, cd’s en nu vooral mp3’s muziek horen. Muziek is alom verkrijgbaar. In de Top 40 kwam hit na hit voorbij en was de vorige hit al vergeten voor de nieuwe op één stond.

Niet bij te houden

Ook de christelijke muziek is hier niet vrij van gebleven, en de laatste decennia lijkt worshipmuziek ook big business te zijn geworden. Er zijn hele kerken die drijven op de productie van muziek. Het aanbod is niet bij te houden, vooral in de Engelstalige wereld. Een dozijn nieuwe liedjes per jaar bij Opwekking valt dan wel mee. Toch, als ik kijk naar wat er in die bundel staat kan ik me niet aan de indruk onttrekken dat daar ook sprake is van een zekere vluchtigheid. Hoeveel van de 800+ liedjes worden nog regelmatig gezongen? Ik denk zeker minder dan de helft (vandaar o.a. ooit mijn pleidooi voor Opwekking 2.0). Ik schat dat 7 a 8 liedjes per week worden gezongen in evangelische kerken. Zonder herhalingen kun je nét de helft zingen in een jaar.

Bundel

Er zijn eigenlijk twee opzetten voor een bundel: een statische en een dynamische. Het Liedboek, zingen en bidden in huis en kerk en Hemelhoog zijn statisch. Hoewel beide een opvolger van een eerder bundel zijn, is in één keer een selectie aan liederen gebundeld. Ook hier zijn veel meer liederen dan je in een jaar kunt zingen. Als je wat nieuws wilt, moet je buiten die bundels zoeken. Opwekkingsliederen is dynamisch: elk jaar komen er een dozijn nieuwe liederen bij, hierdoor “groeit” het. Met cd’s en een conferentie wordt het ook sterk neergezet wat de behoefte om de nieuwe liederen te zingen stimuleert. Nieuw is zo al snel oud.

Verdunning

Is het erg dat het allemaal zo vluchtig is? Ja, ik vind van wel. We verliezen denk ik te snel het oude uit het oog. Zijn we wel kritisch, laten we ons niet meeslepen in nieuwe dingen die direct lekker in het gehoor liggen? Qua inhoud vermoed ik namelijk dat er sprake is van een soort homeopathische verdunning. Liederen borduren voort op vorige nieuwe liederen, terwijl we de binding met de Psalmen (en goede gezangen) langzaam lijken te verliezen, en daarmee ook een stukje diepgang. Die ontwikkeling wordt gelukkig enigszins tegengehouden door andere bewegingen die juist wel de inhoud van belang vinden. Gelukkig neemt Opwekking ook nieuwe liederen op vanuit die hoek!

Rijpen

Soms moet je dingen laten rijpen. Als je aan zo’n “moeilijkere” smaak gewend bent, beklijft het vaak ook langer. Een lied dat direct lekker in het gehoor ligt kan ook snel vervelen, terwijl een lied dat wat luisterbeurten nodig heeft wel eens nooit zou kunnen vervelen. Dat is geen wet, maar ik denk dat het gedeeltelijk wel degelijk opgaat. We moeten soms ook iets de tijd gunnen. In plaats van direct af te gaan wat meteen aanspreekt, kan het ook goed zijn om even wat moeite te nemen om iets te laten beklijven.

Beklijven

De kerk heeft liederen nodig die beklijven. We hebben liederen nodig die iedereen kent en waarin iedereen zich in herkent. We hebben liederen nodig waarmee we ons verbonden voelen met gelovigen voor ons en de rest van de wereld. Een evangelische kerk met een paar honderd leden is geen eiland, de evangelische beweging is geen eiland. Ik snap dat we liever liederen zingen van pakweg de laatste tien jaar, maar vergeten we dan niet tweeduizend jaar kerkgeschiedenis? En wat te denken van de nog oudere liederen uit het OT, de Psalmen?

Ondergesneeuwd

Willen we echt een muzikale wegwerpcultuur waarin alleen de laatste, of tenminste de niet al te oude, liedjes gezongen worden? En een paar keer per jaar mogen de oude liedjes afgestoft worden. Terwijl op Radio 2 de Top 2000 ons nostalgisch maakt met “oude” liedjes zingen we in de kerk oude kerstliedjes. Zo zwart wit is het gelukkig niet, zowel op de radio worden regelmatig oudere liedjes gedraaid en in de kerk worden ook in andere diensten oudere liedjes gezongen. Maar altijd met een nadruk op het nieuwe, lijkt het.

Recyclen

Ik probeer zoveel mogelijk te recyclen, zo kan ik dingen die ik niet meer nodig heb een nieuw leven gegeven, althans dat hoop ik. In de glasbak, bij het oud papier of op Marktplaats. Misschien kunnen we oude liedjes óók een tweede leven geven, zoals Kees Kraayenoord en Joke Buis oudere liederen een tweede leven gegeven. Of de “refurbished” Psalmen van Psalmen voor Nu of The Psalm Project. Die “oude” liedjes en taal blijven zo actueel. En in de “oude” uitvoering mag het er vaak ook nog zijn. Nieuwe liedjes: prima. Laat de muzikanten en schrijvers hun door God gegeven creativiteit uiten, zo ontstaan ook nieuwe “klassiekers” (bijv. 10.000 redenenen). Maar niet door inhoudelijk te verdunnen en zeker niet ten koste van het goede oude.

Het lied Groot is Uw Trouw klinkt fris in de uitvoering van Kees Kraayenoord

 

Advertenties

4 thoughts on “Zing een nieuw lied! Maar wordt het niet allemaal een beetje te vluchtig?

  1. Een vrij late reactie op een wat oudere blog, maar zou je in een bundel als Op Toonhoogte niet een Opwekking 2.0 kunnen zien? Begint met de Psalmen en er is een selectie uit Opwekking gemaakt, aangevuld met bijvoorbeeld ook nog gevangen uit het Liedboek voor de Kerken. Moet een 2.0 echr van Opwekking zelf komen of is het in te denken dat een evangelische gemeente ook Op Toonhoogte gaat gebuiken ipv Opwekking?

    Liked by 1 persoon

    • Leuk dat je reageert! Ik denk inderdaad dat bundels als Op Toonhoogte en de Evangelische Liedbundel/Hemelhoog een veel betere balans hebben. De blog is natuurlijk ook prikkelend bedoeld. Opwekking heeft bijna een monopolie binnen de evangelische gemeenten. Andere bundels vinden daar veel moeilijker ingang (zeker als ze vanuit ‘traditionele’ kerken komen), en dan zou het helpen als er vanuit Opwekking iets gebeurt (hoewel ik denk dat ev. gem. zichzelf met deze bundels muzikaal aardig kunnen verrijken). Overigens gebeurt daar ook wel iets, de laatste jaren zie ik liederen er bij komen die een waardevolle aanvulling zijn. Maar een grondige herziening zou denk ik geen kwaad kunnen, alleen omdat ze nu al boven de 800 zitten en er al aardig wat liederen zijn die amper nog worden gezongen, als je kritisch kijkt kun je denk ik makkelijk halveren ;-).

      Like

  2. Pingback: 95 stellingen over de eredienst en muziek in de kerk | Gloria en Kyrie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s