Waarom Opwekking als canon een slecht idee is (maar wel potentie heeft)

Een van de artikelen die het meeste stof heeft doen opwaaien is ook een van mijn eerste artikelen: Opwekking 2.0. Nog steeds krijg ik er reacties op. De laatste reactie was erg boeiend, vooral omdat daarin de uitspraak werd gedaan dat Opwekking fungeert als een soort canon: “Maar toch is het geweldig dat de Opwekkingsbundel er is, want daardoor is er een soort canon van liederen waardoor evangelische christenen van verschillende gemeenten elkaar in de samenzang ontmoeten.” Een uitspraak die precies voor mij het pijnpunt raakt! Want volgens mij fungeert deze bundel inderdaad als een soort canon, waaruit de evangelische gemeenten voornamelijk putten. En als daarbuiten wordt gekeken, blijft men veelal binnen de muren van de hedendaagse lofprijs- en aanbiddingsliederen, en dan vooral in het Engels, zoals Hillsong. Over kerkmuren wordt al helemaal weinig gekeken.

Waarom een slecht idee?

Een paar redenen:

  1. Deze bundel heeft een te beperkte breedte en diepte aan liederen om te kunnen fungeren als “canon”. De positieve ontwikkeling in de afgelopen jaren in liederenkeuze is nog onvoldoende om de balans recht te trekken.
  2. Het bijbelse liedboek – de Psalmen – krijgt slechts een marginale rol toebedeeld in de bundel. Althans: er wordt wel uit geciteerd, maar wel selectief: wat past binnen de evangelische geloofsbeleving?
  3. De theologische achtergrond is sterk vanuit de pinkster- en later ook de bredere evangelische beweging. Er staan weinig liederen in uit de liederenschat der eeuwen, maar ook buiten de hedendaagse evangelische beweging.
  4. De bundel is ontstaan als aanvulling, nooit bedoeld als vervanging van bestaande bundels.
  5. De bundel is erg vluchtig: het grootste deel van de liederen wordt nauwelijks tot niet gezongen. Ik schat dat hoogstens een kwart van de bundel regelmatig gezongen wordt. Veel liederen doorstaan de tand des tijds niet. Dat is vrij normaal: hoeveel van 1000+ JdH liederen kennen we nog en van de meer dan 6000 gezangen van Charles Wesley?
  6. De bundel is voor een groot deel vanuit het Engels.

Als er al “evangelische” bundels het predikaat “canon” zouden mogen verdienen, denk ik eerder aan bundels als Hemelhoog of Op Toonhoogte.

Is er potentie?

Ja, ik geloof van wel. Vandaar mijn oproep anderhalf jaar geleden al voor een bundel 2.0, (ik wil niet ongebreideld kritisch zijn, maar positief kritisch). De invloed van deze bundel is zo groot dat het erg lastig wordt om daarmee te concurreren. Stel dat de stichting zou zeggen, ja misschien is het goed om opnieuw te beginnen, wat zou ik hen dan adviseren?

  1. Schrap 75% van de huidige bundel. Haal de parels er tussenuit, de liederen die we blijven zingen, maar ook de liederen die minder gezongen worden maar bijdragen aan meer breedte en diepgang.
  2. Zorg voor een groter aandeel aan Psalmen. Er zijn voldoende hedendaagse versies van Psalmen (Psalmen voor Nu, The Psalm Project, The Psalms Project, The Shiyr Poets) om verder te komen dan Psalm 23 en 139. Zie ook deze lijst die ik onlangs publiceerde.
  3. Zorg voor een bredere balans in de selectie naast de lofprijs- en aanbiddingsliederen ook een significant aanbod aan andersoortige liederen: geloofsbelijdenis, onderwijs, boete, klacht, onrecht…
  4. Put breder. Nog steeds is ongeveer 50% van de nieuwe liederen van Engelstalige oorsprong, terwijl er zoveel goeds te vinden is in het Nederlands: Sela, Lev, Schrijvers voor Gerechtigheid, De Oden van Salomo en de al eerder genoemde Psalmen voor Nu en The Psalm Project. En er is vast meer…  En dan is er nog steeds voor liederen uit het Engels (of misschien wel andere waardevolle tradities?)

Is een canon wel nodig?

Ik ben “bang” van wel. Ik schreef laatst al over zangleiders en of ze theoloog zouden moeten zijn. Of er nu wel of niet voldoende kennis is om een goede selectie te maken, de praktijk is dat Opwekking een groot marktaandeel heeft en ook steeds meer ruimte krijgt in traditionele kerken (hoewel die laatsten er soms wat kritischer naar kijken). Daarnaast zie ik dat Hillsong steeds populairder wordt, iets wat de breedte niet echt bevorderd. Een evenwichter bundel zou dus zeker helpen, helemaal als dit de opvolger is van een bestaande bundel, om de kans op ‘nog een bundel erbij’ te verminderen.

Of: is een bundel niet een beetje uit de tijd?

Je kunt je natuurlijk hardop afvragen (bij deze) of een bundel nog wel van deze tijd is. We kunnen onze liederen overal vandaan shoppen, als je netjes via CCLI je afdrachten doet (overigens alleen nodig voor het projecteren tijdens de dienst en buiten de reguliere erediensten ook voor het zingen) kun je voor een klein bedrag per jaar toegang krijgen tot Songselect. Niet dat het er daar nu makkelijker op wordt… met een bundel, of een paar bundels, is het veel gemakkelijker. Welke criteria ga je toepassen? Dus een soort richtlijn, een hulpje hierbij, zou geen kwaad kunnen. Het helpt dan om in je gemeenten een paar mensen met verstand van zaken (enerzijds theologisch, anderzijds muzikaal) daar over na te laten denken. Een nieuw lied zou je dan even langs hen kun laten gaan om te checken of het past bij de gemeente (theologisch) en geschikt is voor samenzang (muzikaal). Maar dat lijkt me met een bundel ook geen overbodige luxe. Anders ben je overgeleverd aan wat de zangleider in zijn of haar eentje kiest.

Canon?

Het is een illusie om te denken dat de ideale bundel er ooit zal komen. En ik vermoed dat Opwekking ook wel een aantal zinnige argumenten zal hebben om met de huidige bundel door te gaan. En met de beschikbaarheid van veel meer muziek zullen we steeds meer uit één bundel gaan putten. Een canon zou mooi zijn, maar is onbegonnen werk. Hoe breed moet die zijn (Evangelisch? Oecumenisch?), je zult altijd liederen kiezen die anderen niet mooi vinden. En andersom. Toch zijn er wel liederen die blijven en min of meer vanzelf wel een soort van canonieke positief veroveren. Ik zou het wel mooi vinden als daar een soort “lijst” van zou zijn, een lijst met een gezonde balans en die ook over kerkmuren heen kan kijken. Goed… ik droom nog even verder 😉

 

Advertenties

13 thoughts on “Waarom Opwekking als canon een slecht idee is (maar wel potentie heeft)

  1. Hoi Marc, een goed evenwichtig artikel En ik ben het met je eens dat veel Opwekkingsliederen weinig diepgang hebben en sommige liedjes zijn haast mantra-achtif met tig keer herhalen van eenzelfde zijn. Als ik de teksten van traditionele psalmen en gezangen lees, zie ik dat we veel missen met de opwekkingsbundel. En ik waardeer ook steeds meer traditionele muziek en waardeer steeds meer chromatische toonlijnen (voorbeeld: Mijn youtube: https://youtu.be/KW_EIM30E3E. Vanaf 1:43 minuten )

    Liked by 1 persoon

    • Dank je Fred (ik ben zo vrij geweest mijn naam te corrigeren 😉 . Die “zware” Psalmen zal – en wil – ik er niet door krijgen, maar laat de tenminste de teksten ons evangelischen inspireren!

      Like

  2. “Anders ben je overgeleverd aan wat de zangleider in zijn of haar eentje kiest.” Hmmm daar kan de Geest natuurlijk helemaal niets mee! Die beperkt zich uitsluitend tot het spreken via gecertificeerd Theologen… 😉

    Liked by 1 persoon

    • Haha, ja, ik zou de Geest en theologie alleen niet tegen elkaar uit willen spelen. Eens dat zangleiders zich moeten laten leiden door de Geest, en wat mij betreft hebben zij ook de taak om liederen uit te zoeken (zo hanteer ik dat ook in mijn teams). Maar dat hoeft niet solistisch uitgevoerd te worden, en indien nodig gecorrigeerd kunnen worden. Uiteindelijk hebben de oudsten de geestelijke verantwoordelijkheid.
      En: het gevaar bestaat dat mensen onder het mom van de Geest iets er door willen krijgen. En dat heb ik ook wel eens meegemaakt. Dat riekt naar manipulatie.

      Like

      • Dat laatste (het gevaar van manipulatie) geldt – helaas – niet minder voor theologen. Jezus waarschuwt niet voor niets juist de theologen van zijn tijd voor het gist van de hoogmoed. Mijn ervaring – en die is natuurlijk zo normatief als een bierviltje – is dat theologen vaak erg onder de indruk zijn van hun eigen gestudeerdheid. Ze manipuleren net zo hard, of misschien nog wel harder, alleen is de vernislaag eroverheen dikker.
        Ik speel dan ook niet theologie uit tegen de Geest. Ik wil de vinger leggen op de neiging die ik ook in jouw betoog proef, om ons vertrouwen te vestigen op menselijke instituties zoals diploma’s, certificaten etc. NIet dat ze waardeloos zijn, maar ze moeten altijd onder geschikt blijven aan iets ongrijpbaars als geestelijke toetsing.

        Like

      • Ja, het is altijd gevaarlijk als je gebukt gaat onder je eigen geleerdheid. In mijn geval heeft mijn studie theologie mij juist doen beseffen hoe weinig ik eigenlijk weet ;-). Op de kring wilde mensen mij nog wel eens als vraagbaak gebruiken, waar ik toch wat terughoudend in probeerde te zijn (hoewel ik vast ook wel eens vol trots heb gezegd wat ik wist 😀 ).
        Kennis, Geest, een bepaalde taak, het kan allemaal misbruikt worden. Het voordeel van kennis is dat het doorgaans makkelijker te toetsen is, of je concludeert dat je een andere mening of visie hebt als je open minded genoeg bent. De Geest is soms wat lastiger te toetsen, en daardoor ook ‘gevaarlijker’. Juist daarom moeten we er niet aan voorbijgaan, maar wel met eerlijke zelfreflectie mee omgaan.
        Met mijn visie op muziek heb ik lang geworsteld. Was het niet vooral mijn eigen stokpaardje die ik aan het bereiden was? Moet ik afgaan op de bevestiging die ik krijg, of juist op de weerstand, of is een “profeet” (wat ik mezelf niet zou durven noemen) niet geliefd in eigen stad? Gebed, ruggespraak, lezen, gesprekken (zeker ook via dit blog!) helpen mij. Inmiddels geloof ik wel dat ik een zinnig punt heb, anders was ik natuurlijk allang gestopt, maar zoek ik juist – soms ook door wat scherper te zijn – naar een gezonde balans.
        Dat is natuurlijk wat omvattender dan de keuze voor een lied, hoewel een lied veel kan doen in een dienst. Ik wil de Geest in zangleiders niet doven, maar in een dienst zijn meerdere spelers en vind ik dat een zangleider binnen de speelruimte die hij of zij krijgt – mét de Geest – een keuze moet maken. Als je dat goed uitlegt is dat meestal geen probleem, is mijn ervaring.
        Mijn uitgangspunt is eigenlijk heel simpel: God hebben we lief met hart, ziel, verstand en kracht (Mc 12:30). Er moet balans zijn. De Geest werkt volgens mij in ál deze aspecten.

        Like

  3. Hey Marc, vanaf morgen deel ik elke zondag Sip Sip Hooray (neem een glas en ga lekker zitten, een blog met een overzicht van blogs die mij aanspraken in de week.) Ik heb jouw blog ook gedeeld. Mooi artikel en soms een punt van discussie in onze gemeente.

    Liked by 1 persoon

  4. Pingback: Sip Sip Hooray – Week 17 | Twinsane & Thriving

  5. Pingback: Stuur een lied in voor de nieuwe cd Opwekking! | Gloria en Kyrie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s