De eredienst opzetten met een programmateam

Programmateam

Een tijdje geleden schreef ik over de opzet van de eredienst. Hierin besprak ik vier volgens mij veel voorkomende manieren. Nu wil ik hier een van uitlichten: het werken met een programmateam. Wat is dat eigenlijk? Hoe werkt dat? En wat zijn de voor- en nadelen? En op het eind geef ik een aantal tips bij het opzetten van een programmateam.

Hoe het begon

In onze gemeente werken we nu ongeveer drie jaar met een programmateam. Met wat hulp van iemand die jarenlang in de Bethel in Drachten betrokken was bij het programmateam, een keer kijken hoe ze dit in Assen deden (een kleinere gemeente leek me toch wat dichter bij onze gemeente liggen) zijn we zelf met een pilot gestart. We werkten een aantal (bijbels gefundeerde) waarden uit van waaruit we de diensten willen opzetten en bedachten een standaard dienst. Het team bestond uit een zangleider, de coördinator van het theaterteam en een secretaris. We begonnen met een aantal speciale diensten en dat beviel erg goed. De pilot was geslaagd en we gingen voor alle diensten aan de slag! Omdat onze voorganger ook naar een andere gemeente ging, vulden we ten dele dit gat in met het programmateam. De samenstelling is wat veranderd in de loop der jaren, en inmiddels zit onze kersverse voorganger ook in het team.

Hoe werken we?

Als team vergaderen we elke twee weken. In deze vergaderingen bespreken we de komende diensten, evalueren we eerdere diensten en komen nog allerlei andere praktische zaken die te maken hebben met de diensten voorbij. Dat gaat van mededelingen tot een dienst opzetten. We werken daarvoor altijd vanuit het thema van de dienst (de raad is inhoudelijk verantwoordelijk en levert de thema’s aan). Passen alle onderdelen goed in de dienst? Is er iets bijzonders in de dienst? Is er een filmpje of een theaterstuk? Moet er nog wat geregeld worden met iemand? Zo zetten we een hele dienst in elkaar, we volgen de rode draad en proberen zoveel mogelijk afleiding uit te sluiten. De meeste diensten volgen het standaardformat, hoewel we daar soms wel wat in schuiven. We gebruiken het programma Planning Center Online om de diensten in te zetten, wat echt een must is als je zo werkt. Sommige diensten plannen we juist niet volgens het format, dat noemen we een brainstormdienst. Alles kan en mag (mits het past in een eredienst en het doel van de dienst ondersteund). Hieruit kunnen geweldige diensten ontstaan. Mensen hebben behoefte aan een stuk duidelijkheid, maar soms moet je mensen ook verrassen.

Tijdens de dienst zelf is er een programmaleider. Sommige gemeenten noemen dit ook wel een producer of floor manager. Wij wilden graag een Nederlandse term, en dit was de minst slechte optie. Deze persoon regelt dat de dienst praktisch goed verloopt. De microfoons voor de spreker, dat de planning gevolgd en springt in op eventuele veranderingen. Hierdoor verlopen de diensten soepeler en hoeven de zangleider en spreker zich niet druk te maken om dit soort zaken. De geestelijke leiding van de dienst blijft bij de oudste van dienst.

Te strak?

Sommigen krabben zich nog wel eens achter hun oren. Is dit niet veel strak geregeld? Is er nog wel ruimte voor de Geest? De reactie is begrijpelijk, zeker vanuit de ervaring dat Evangelische gemeenten verlost zijn van de “eeuwenoude” liturgieën. Dan lijkt het wel een stap terug. Daarnaast wordt er nog wel kritisch gekeken naar de herkomst van deze praktijk: megakerken als Willow Creek.

Hoewel ik de kritiek begrijp, geloof ik dat deze manier van werken de Geest niet beperkt. Integendeel: je geeft de Geest de kans om weken van te voren mensen te inspireren met goede ideeën voor een dienst. En tijdens de dienst komt het er voor een programmaleider, samen met de oudste van dienst, op aan om te zien wanneer iets anders moet dan anders. De planning volgen is prima, maar flexibel er mee om kunnen gaan omdat het goed is voor de dienst, is nog beter.

De herkomst uit megakerken kun je verschillend beoordelen. Nu geloof ik niet in een dienst die er uit ziet als een professionele show (en over laagdrempeligheid schreef ik laatst ook al), waarin mensen eerder toeschouwer dan deelnemer zijn (en ik kan ook niet beoordelen of dat voor alle megakerken geldt). Maar het principe om een dienst zo goed mogelijk op te zetten, waar in het doel van de eredienst (God eren en aanbidden) centraal staat, lijkt me prima.

Geen goed of fout

Misschien denk je: wij doen het helemaal anders! Er is denk ik geen goed of fout in de manier waarop je het doet. Dan bedoel ik niet “als je het maar met het juiste hart” doet, dat vind ik een dooddoener. Je moet talent hebben voor wat je doet, en dat doe je – met heel je hart – zo goed mogelijk voor God. En ja, dan zijn er vele manieren om een dienst op te zetten. Van spontaan tot volgens de liturgie. Zelf vind ik het programmateam zoals het bij ons functioneert prettig werken, en we zien dat de diensten minder rommelig zijn en dat we nog steeds ruimte voor de Geest hebben. Mocht je geïnteresseerd zijn, lees dan hieronder de tips.

Tips

Misschien zou je zelf ook met een programmateam willen werken in je kerk. Hoe pak je dat aan?

  • Zorg dat je een goed beeld hebt van de huidige gang van zaken. Wat gaat er goed, wat kan beter?
  • Ga kijken en/of informeren bij andere kerken die deze werkwijze toepassen.
  • Als het kan: probeer ondersteuning te krijgen bij het opzetten van een kerk/persoon met ervaring.
  • Denk na over een visie: waarom zou je een programmateam willen?
  • Kopieer een werkwijze niet, maar pas hem aan bij de gemeentecultuur.
  • Zorg voor draagvlak. Op zijn minst bij de raad, maar ook bij direct betrokkenen en ook bij de gemeenteleden.
  • Zorg voor een mandaat. Als er geen akkoord is van de raad, kun je niet verder.
  • Zorg dat je gedreven en de juiste mensen in je team krijgt.
  • Train mensen. Zeker de rol van programmaleider/floor manager/producer is nieuw.
  • Maak duidelijke afspraken. Beleg verantwoordelijkheden bij de juiste personen (bijv. geestelijke leiding bij de oudsten) zodat er geen misverstanden ontstaan.
  • Begin met een format (liturgie) die lijkt op hoe de diensten nu al lopen.
  • Gebruik een programma als Planning Center Online om je diensten te plannen.
  • Begin met een pilot. Probeer eerst maar een uit.
  • Wees flexibel. Op tijd plannen is niet erg, maar hier strikt aan vasthouden gaat tegen je werken.
  • Besef dat kwaliteit een goed streven is, maar dat je veelal werkt met vrijwilligers en je kwaliteit moet zien als: het beste halen uit de mensen, met de talenten die ze hebben.
  • Kom regelmatig samen als team, zorg dat het een vast patroon is waar iedereen zich aan kan committeren.
  • Evalueer de diensten. Evalueer eerlijk, brand mensen niet af maar probeer wel te kijken wat beter kan.
  • Vooral: sta open voor wat God door Zijn Geest wil doen. Bidt dus ook altijd met elkaar!
Advertenties

One thought on “De eredienst opzetten met een programmateam

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s