Moeten we eigenlijk wel kerst vieren?

Moeten we eigenlijk wel kerst vieren? KerstboomRegelmatig – vaak vooral vlak voor kerst –
laait deze discussie weer op. Allerlei redenen worden gegeven waarom we het feest niet hoeven, of
zelfs niet mogen, vieren. Sinds het uitkomen van het boek Wake Up lijkt er nog meer aandacht voor te zijn. Wat moeten we er mee? Kunnen we eind deze week nog wel kerst vieren? Ik en mijn gemeente vieren gewoon kerst, en dat verraad mijn standpunt misschien al een beetje. Maar heb geduld!

Een musical

Nu begon mijn “kerst” dit jaar trouwens bijzonder vroeg… Het theaterteam vroeg of ik iemand ken die muziek kan componeren voor de kerstmusical. “Euh ja… ik zelf” zei ik misschien iets te snel. Nou ja, ik maak lukraak wat muziek als het me uitkomt, maar gericht voor een musical schrijven? Na maanden van ideetjes, opzetjes en riedeltjes kwam ik met mijn ideeën. Ze waren dolenthousiast. En of ik dan ook mee wilde spelen tijdens de musical. Daar gaat trouwens veel tijd inzitten… oefenen, oefenen. De musical is al twee keer uitgevoerd en 1e kerstdag is de finale. En het is toch wel erg gaaf dat er wat eigen werk in zit.

De vraag…

Terug naar de vraag. Moeten we dit eigenlijk wel doen? Er zijn allerlei redenen waarom we het niet zouden hoeven of zelfs mogen vieren. De eenvoudigste is: het is geen Bijbels ingesteld feest, zoals Pasen. Ook wordt vaak verwezen naar de heidense oorsprong van het feest. Het zou een gekerstend midwinterfeest zijn met allerlei heidense elementen (zoals de kerstboom). Jezus is niet eens geboren in december (over het wanneer wel lopen de meningen uiteen, zie hier) en er is van alles en nog wat bij verzonnen (stal, de samentrekking van allerlei gebeurtenissen). Daarnaast is het vervallen tot een commercieel vreet- en kadofestijn.

Geen bijbels ingesteld feest

Als je dat zo ziet: redenen genoeg om met kerst te stoppen. Maar misschien ook niet. Persoonlijk vind ik een belangrijk argument om stil te staan bij de geboorte van Jezus de enorme impact van deze gebeurtenis. Pasen – de dood en opstanding van Jezus – was een gigantisch wonder, maar God die mens werd doet daar wat mij betreft niet veel voor onder. Johannes 1 is een van mij favoriete teksten waarin dit wonder wordt beschreven. Ook al is het geen Bijbels ingesteld feest, de inhoud is wel degelijk bijbels. Althans: dat zou het moeten zijn.

Gekerstend feest

Maar als we het vieren, moeten we het dan wel vieren op 25 december? Nota bene op het tijdstip van een gekerstend heidens feest? Nu weten we gewoon niet precies wanneer Jezus is geboren, en persoonlijk zou ik niet deze datum gekozen hebben. Maar in de tijd dat wel gekozen was voor deze datum, was het een effectieve manier om mensen mee te krijgen. Hun oude goden werden immers vervangen door één God… En doen we dit tegenwoordig ook niet? Seculiere zaken hergebruiken in een christelijke vorm, om zo niet-christenen mee te krijgen. Als we dit met beleid doen, is daar niets mis mee.

Loofhuttenfeest

Volgens sommigen, zoals in het boek Wake Up, is Jezus met het loofhuttenfeest geboren (pag. 385 e.v.). De aanwijzingen hiervoor zijn m.i. erg mager. Vanuit het woord voor kribbe, NBV heeft er voederbak van gemaakt, wordt geredeneerd dat dit een broodbak was, wat gebruikt werd bij het loofhuttenfeest. Jozef en Maria kregen niet een stal toegewezen (wat de traditie heeft afgeleid uit de kribbe), maar een loofhut. In de tekst wordt alleen gesproken over het feit dat er geen ruimte was in de herberg, en dat ze een “kribbe” kregen toegewezen. Zowel de stal als de loofhut vind ik niet terug in de tekst. Volgens de schrijvers was het zo druk vanwege het loofhuttenfeest, maar de Bijbel impliceert juist dat het zo druk was vanwege de volkstelling. Waarom zou geen enkele evangelist het loofhuttenfeest noemen? Als het al plaatsvond tijdens het loofhuttenfeest, vonden ze het niet belangrijk genoeg om te benoemen.

Praktisch

Het is natuurlijk ook praktisch: kerst wordt al eeuwen op deze datum gevierd, en heeft een belangrijke plaats in onze maatschappij. Sterker nog: het is een van de weinige momenten dat mensen die niet of nog een beetje geloven nog in de kerk komen. Een uitgelezen kans dus om, met bijvoorbeeld een leuke musical, mensen met de échte betekenis van kerst in aanraking te krijgen. Met God die mens werd. Niet met al dat eten en al die cadeaus… Wat weegt zwaarder? De heidense invloeden, de verkeerde datum of de geboorte van Jezus en de mogelijkheid om dit te delen op een moment dat iedereen hier bij bepaald kan worden?

Toch…

Ik zie kerst als een feest van gedenken, verwondering, traditie en kans. Ik denk opnieuw aan het onvoorstelbare feit dat God mens werd en verwonder me daar over. En ja, ik geniet ook gewoon van de tradities. Kerst is voor mij geen kerst als ik niet Ere zij God heb gezongen, als ik niet samen ben geweest met familie (en ja, ook lekker heb gegeten). Maar ook van kansen: mensen die Jezus nog niet kennen, maar toch eens de kerk bezoeken, te vertellen (in een musical bijvoorbeeld) waar het écht om gaat.

Op Aantekeningen in de Bijbel een handige overzichtspagina met allerlei artikelen over kerst.

Advertenties

7 thoughts on “Moeten we eigenlijk wel kerst vieren?

  1. Ik blijf wel feest meevieren en probeer daarbij zo veel mogelijk de gedachte in het leven te houden over de komst van God’s zoon naar deze wereld om ons vrij te kopen uit de slavernij. Het feest dat onze maatschappij er van gemaakt heeft trekt mij absoluut niet meer. Ik vier feest omdat wij een God dienen die ook van feesten hield, dat zien we aan de feesten die Hij ons gegeven heeft in de Bijbel.

    Vind het overigens wel jammer dat, ondanks dat wij weten dat het huidige feest niet een bijbelse opdracht is, wij toch blijven volharden en blijkbaar niet de puf en de kracht hebben als christengemeenschappen om een andere invulling te bedenken/geven. Zeker ook de door u genoemde datum als vervanging van vroegere volksfeesten en de daaraan gekoppelde heidense godenvereringen is m.i. onbegrijpelijk dat onze ‘theologen/leraren’ van de 19e en 20e eeuw niet de moed hebben gehad, hier met de inzichten die hen duidelijk moet zijn geworden tijdens hun opleidingen, om een nieuwe weg in te slaan. Blijkbaar bang voor het feit dat naar buiten zou komen dat velen eeuwen/jarenlang zijn misleidt in deze.

    Wanneer je echt nog dieper gaat graven in deze materie, kom je op sporen terecht, die rechtstreeks verbindingen hebben met afgoden-vereringen uit het verre verleden van onze wereldgeschiedenis.
    Ik heb die info voor mezelf ter harte genomen en probeer daarom niet mee te gaan in de waan van de dag, maar God zelf te zoeken in deze dagen, intussen genietend van het samen zijn met broeders/zusters en familie.

    Liked by 1 persoon

    • Ik heb nog wel over je reactie nagedacht. Moeten we als kerken een andere invulling geven? Vraag is: is de energie die dat kost het waard?
      Ten eerste: dan moet er overeenstemming komen over de juiste datum.
      Ten tweede: dan moet je alle kerken meekrijgen om het op die datum mee te vieren. Je krijgt dan onvermijdelijk een splitsing tussen kerstvierders op de huidige datum en die op de nieuwe datum.
      Ten derde: stel dat alle kerken meegaan, dan laten we de wereld met een leeg kerstfeest achter in december, want die gaan echt niet mee met de nieuwe datum.
      Vooral het laatste is wel een punt denk ik. Nu hebben we nog de kans betekenis te geven aan een vreet- en kadofestijn, en is er wat meer openheid voor Jezus. Dat voordeel vind ik opwegen tegen het nadeel van de herkomst van kerst. Wij kunnen nog iets van inhoud geven, het licht in de wereld zijn.

      Like

  2. Moeten we eigenlijk wel kerst vieren? Mijn korte antwoord is: Nee, dat moet niet, maar het mag wel!

    Iets langer:
    De bijbel draagt ons niet op de geboorte van Jezus te vieren, maar ik ben er blij mee dat Hij gekomen is en als je blij bent met iets, mag je het toch vieren? De rest van al het geredeneer rond kerst vind ik eigenlijk niet relevant. Wij hebben afgelopen zondag onze kerstviering gehad met een aantal mensen (meegenomen door gemeenteleden), die anders nooit in een kerk komen. Vanmorgen hebben de kinderen van de gemeente hun toneelstukje nog een keer opgevoerd, nu in het bejaardenhuis. Die kansen wil ik niet laten schieten.

    Het kerstfeest heeft geen heidense oorsprong, het is in de plaats gesteld van heidense feesten. Er is geen relatie tussen de viering van Jezus’ geboorte en die heidense feesten. Anders zou je om dezelfde reden de protestanten moeten verbieden ‘hervormingsdag’ te herdenken, omdat het samenvalt met Halloween.

    Liked by 1 persoon

    • Ja, ik heb ’t natuurlijk scherp gesteld met “moeten” ;-). Het “mag” en ik probeer aan te geven waarom ik dat vind.
      Je insteek over de oorsprong vind ik interessant, het “in plaats van”. Er is inderdaad geen directe relatie, hoewel er bij mijn weten wel elementen zijn overgenomen, zoals de boom. Jouw benadering is i.i.g. positiever en dat lijkt me weldadig in alle discussie.

      Like

  3. Hallo Peter, volgens mij is de kerstboom wel degelijk van heidense oorsprong. Want Waarom zou je de verjaardag van Yeshua vieren met een kerstboom en niet met een menorah? De kerstboom gaat terug naar de tijd dat tijdens het midwinterfeest een boom in de fik ging om de boze geesten te verjagen. En het is wel jammer dat we het niet-bijbelse feest kerstmis vieren, maar de Bijbelse feesten ten dele en niet in de ware context. Waarom vieren we geen loofhuttenfeest?

    Like

  4. Pingback: Kerstkansen! | Gloria en Kyrie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s